Oproep

Notabene uit Groningen heb ik een kaart ontvangen waar het Zilveren Ei verstopt zou kunnen zijn. Volg voor het volledige verhaal hierachter de volgende link. In het kort komt het erop neer dat ik een kaart heb gekregen maar niet weet waar dit is. Kan iemand me helpen? Het is een uiterste belangrijke schakel in mijn zoektocht. Dus als je ook maar een mogelijk vermoeden heb dan hoor ik het graag.

Waar is dit?

Misschien dat ook de bijgeleverde tekst kan helpen. Er staat "Graaf onder den baksteen een paar duimen vanaf den grooten boom in den uytersten hoek". Om de situatie goed te overzien heb ik de kaart ook nog eens uitvergroot.

Uitvergroting

Is er iemand die me kan helpen? Je kunt het antwoord op de blog zetten of me mailen: HarrievandeBiggelaar@gmail.com. Ik ben zeer benieuwd.

Mail uit Groningen

Zou het Zilveren Ei er zo uitzien?

Ik ben nu zeven maanden bezig met mijn zoektocht naar het zilveren ei. Ruim een half jaar vol emoties. Het ei dat "voorspoede ende geluck" zou moeten brengen bracht afwisselend hoop, vreugde, verlangen en nu dan twijfel.

En in al die maanden is mijn liefde voor Riethoven gegroeid. Het dorp met haar charmes en legendes en haar sterke karakter. Een ondergaande zon die kartelt langs de bosrand. Het mais dat in deze tijd van het jaar zo hoog staat dat het je vergezicht ontneemt. De paarden in de wei die nieuwsgierig op je komen afgerend, onschuldig maar toch vol trots. De moderne telefoonmast die als een baken, een moderne kerktoren, de Stevertsebaan markeert. Het zit diep. Het voelt diep.

De telefoonmast van de Stevertsebaan

Dankzij het plaatselijke blad de Houwmouw zijn er nu meer dan 1.000 personen geweest die mijn blog hebben gelezen. Het ingetogen Riethovense volk leest graag, maar het aantal binnengekomen reacties bleef helaas beperkt. Een korte mail, notabene uit de stad Groningen, maakte uiteindelijk alles goed. Een zekere Anton Verhoeven meldde dat hij meer wist en dat ik hem moest bellen op het bijgesloten telefoonnummer.

Een niewsgierig paard meldt zich...

Het was afgelopen zaterdagochtend dat ik het telefoonnummer van Anton Verhoeven intypte. Ik zat in de zon in mijn patio en speelde licht zenuwachtig met mijn lege espressokopje.

- "Prrt... Prrt... Prrrrrt..."
- "Met Trijntje Verhoeven"
- "Ohh.. uhh.., ja, u spreekt met, uhh.. Harrie van de Biggelaar uit Eindhoven, uw man Anton heeft mij een mail gestuurd"
- "Ohh.. mien vader, een ogenblik alstublief"

Daarna duurde het lang, te lang voor mijn gevoel, mijn handpalmen begonnen te zweten, condens sloeg op het glas van mijn mobiel. Uiteindelijk hoorde ik iets aan de andere kant. Een hijgende, krakend oude mannenstem sprak langzaam:

- "Met Verhoeven hier"
- "Beste Mijnheer Verhoeven bedankt voor uw mail over het zilveren ei. U spreekt met Harrie van de Biggelaar uit Eindhoven. U zei dat u meer wist."

Het bleef even stil, waarna ik mijn boodschap maar herhaalde. Na een paar schokkerige kuchjes begon Anton Verhoeven dan toch zijn verhaal. Zijn noordelijke accent aangevuld met heftige, tussentijdse rochelaanvallen maakte het moeilijk om alles te volgen wat hij zei. Maar wat deze bejaarde man te vertellen had was het hoogtepunt van mijn zoektocht tot nu toe.

En al die tijd had ik mijn Espressokopje vast...

Nu, enkele dagen later, denk ik wel eens dat wat hij me toen vertelde allemaal verzonnen zou kunnen zijn. Dat de Riethovense toneelvereniging dit alles in scene heeft gezet om buitenstaanders duidelijk te maken dat er met Riethoven niet te spotten valt.

Maar ik had zelf het nummer in Groningen gebeld. En daar aan het uiteinde van die lijn sprak een echt bestaand persoon. Met emotie, oprecht en op een plechtige toon. Liefst 200 jaar had zijn familie dit relaas geheim gehouden. Maar waarom vertelde hij dit verhaal dan aan mij? Waarom nu? Was hij soms bang dat ik in de buurt van de oplossing gekomen was? Dat het verhaal toch wel eerder vroeger dan later uit zou komen? Twijfel, twijfel.

De beste mijnheer Verhoeven vertelde ongeveer het volgende.

Lang geleden, in het begin van de 19de eeuw, was Riethoven een welvarend dorp. De omringende dorpen Eersel en Bergeijk waren afgunstig en beraamde gezamenlijk een plan om Riethoven ten val te brengen. In die tijden was bijgeloof een serieuze zaak. Men was ervan overtuigd dat de zilveren eieren (het waren er twee!) van Riethoven het dorp zijn glans had gegeven.

De familie Verhoeven was in die tijd goed bevriend met de familie Antonis. Een direkte voorvader van Anton Verhoeven leefde in onmin met zijn eigen familie en was gevoelig voor de plannen van Eersel en Bergeijk. In opdracht van de beide rivaalgemeentes stal deze voorvader eenvoudig de twee eieren, waarna hij voor veel geld er eentje overhandigde aan de gemeente Bergeijk en eentje aan de gemeente Eersel.

Mijn hart bonsde inmiddels. Wat een verhaal!

Later kreeg de dief Verhoeven spijt en wist hij bij de gemeente Eersel de verstopplaats van het Eerselse zilveren ei te bemachtigen. Uit angst voor wraak van de gemeente Eersel, maar ook van zijn eigen familie, die een belangrijke positie bekleedde in Riethoven, vluchtte hij met zijn gezin naar Friesland.    

Duizenden vragen schoten door mijn hoofd. Als vuurpijlen. Hoezo twee eieren? Hoe hadden Eersel en Bergeijk dit sluwe plan samen kunnen bekokstoven? En hoe wist Anton Verhoeven dit allemaal? En hoe was hij vanuit Groningen aan mijn e-mail adres gekomen? En waarom was dit al die jaren verzwegen gebleven? En wat was dan die verstopplaats? En hoe had hij dat zilveren ei dan weer teruggepakt? En, en, en...

Snel stelde ik de vraag over de verstopplek, bang dat hij zou ophangen. Het bleek een schot in de roos. Anton vertelde me rochelend dat zijn zus uit Bolsward een kaart had. Hij zou haar die dag nog vragen om de kaart te fotograferen en op te sturen. En ja, diezelfde middag ontving ik in mijn mailbox een onduidelijke maar zeer begeerde kaart als attachment.

De kaart!

De aanvankelijke euforie verdween snel toen bleek dat ik niet wist wat dit kaartje voorstelde. Waarschijnlijk een stuk landgoed in de Kempen. Nachten bleef ik aanhoudend naar de plek op de bruinige kaart zoeken. Tevergeefs.

Een uitvergroting

Opnieuw moet ik een beroep doen op de lezers van mijn blog. Weet iemand waar dit is? Om welke plek gaat dit? Ter verduidelijking. De begeleidende tekst is "Graaf onder den baksteen een paar duimen vanaf den grooten boom in den uytersten hoek". Help, o help. We zijn zo dichtbij en toch zo ver weg.

Teun

Opgravingen in Riethoven

Ik heb het nog helemaal niet over mijn oudere broer gehad die Teun heet. Als klein jongetje van 4 jaar wist hij zich al te onderscheiden door in een onbewaakt moment onze televisie onherstelbaar uit elkaar te schroeven. Later volgde de grasmaaier en het had niet veel gescheeld of de Opel Manta van de buren had er ook aan moeten geloven. We noemden hem altijd "Teun de Beun".

Teun's eerste project

Maar Teun weet inmiddels hoe hij de zaken ook weer in elkaar moet zetten. Hij is een meester in de technische oplossing. Zo staat zijn huis vol kasten met gebruikershandleidingen van videorecorders. Erg handig. Pas geleden was de laatste kast vol. Een doorsnee-persoon zou dan op zaterdagmiddag richting Ikea krassen om daar een nieuwe Billy, Prøll of LästPåk te bemachtigen. Maar nee, Teun scheurde alle bladzijdes uit zijn videomanuals, kocht een scanner en zette alles in de computer. De kasten verkocht hij via marktplaats. Zo geniaal is mijn broer!

Toen ik hem 2 dagen geleden vertelde over mijn Zilveren Ei (zie linkje), wist hij het meteen. Die geschiedenis interesseerde hem niets, nee het verleden deed hem weinig, maar hij had een oplossing om het Zilveren Ei te vinden. Hij trok me mee aan mijn mouw naar zijn garage. Na wat onbeduidend gerommel toverde hij een apparaat uit een grote stapel rotzooi. Een metaaldetector! Of zoals Teun het noemde een originele "GC-1022" met variabele zoeker.

De GC-1022

En zo stonden we diezelfde middag nog op het zandpad van de Hennepstraat richting Bosweg in Riethoven (verhuisroute 2 volgens mijn onderzoek, zie linkje). Met veel passie leidde Teun me in in de unieke geheimen van het schatzoeken. Minitieus werd elke meter van het pad afgezocht. Bzzz... bzzz... bzzz... en nog meer bzzz... bzzz... bzzz... en dan als je dacht dat het nooit zou gebeuren, bliep... bliep... Een vondst!

Alweer een stuk ijzer!

Het vereiste dan nog wat subtiel graafwerk om het stuk ijzer in de grond te vinden. Mmmm... alweer een roestige hoekspijker. Een vrouw die haar hond uitliet bleef even kijken om te zien of dit nog lucratieve business was. "Dit pad is al zo oud als Napoleon", verhaalde ze trots, "dus je kunt hier heel oude spullen vinden".

Goed kijken: we hebben een cent gevonden

Uren later wisten we beter. In totaal vonden we 4 onbeduidende stukken ijzer en 1 eurocent uit het jaar 2000. Teun vond het een aardige vondst en schamperde nog iets van "toch een halve cent per uur verdiend". Op weg terug naar zijn huis vertelde hij nog allerlei anekdotes over vondsten uit het verleden. In zijn keuken stalde hij onze schatten uit, elk voorzien van een nummer.

De volledige vondst in "Museum van de Biggelaar"

Ikzelf verzon er bij waar de 5 spullen vandaan zouden zijn gekomen.

1. Dasspeld van een verdwaalde Romeinse, 231 AD.
2. Bout uit het hoofd van Frankenstein toen hij op therapie was in Riethoven, 1883 AD.
3. Ontbrekende bougie uit de traktor van loonbedrijf Moonen, 1991 AD.
4. Eurocent, wie hem kwijt is kan hem komen ophalen, 2000 AD.
5. Spijker van een carnavalswagen, 2004 AD.

De carnavalsspijker

Kortom. Geen echt resultaat. Het Zilveren Ei leek verder weg dan ooit. Maar de familieband was weer aangehaald, Teun en ik hadden veel ouderwetse pret gehad. Gelukkig maak ik ook snel weer een volgende stap. Maandag staat een afspraak met iemand van het plaatselijke huis-aan-huis blad in Riethoven op de agenda. Alleen de naam van het blad al, de Houwmouw, dat wervelwind betekent, belooft veel goeds... Misschien dat het Riethovense volk me een stap verder kan helpen.

De Riethovense Houwmouw

De Huwelijksakte

De Riethovense huwelijksakte is gevonden!

Ik schrijf deze blog in een monotone kadans, in het tempo van een stil lied. Ik schrijf in de euforie die me begeleidt sinds ik de huwelijksakte heb gevonden. Het bewijs dat de legende van het Zilveren Ei bestaat is namelijk geleverd! Ik heb de Riethovense huwelijksakte met mijn eigen ogen gezien in het Brabants Archief!

Nu snap ik hoe de eerste Westerling zich moet hebben gevoeld toen hij de faraograven in de Egyptische pyramides vond of hoe Edison glunderde toen zijn eerste gloeilampje licht begon te geven.

Het Brabants Archief in Den Bosch

Wekenlang heb ik niets laten weten op mijn blog. Veel van die tijd bracht ik namelijk door in een wat achtergebleven wijk ergens in Den Bosch. De eerste keer kostte het moeite om het Brabants Archief te vinden. Een Italiaan met een donkere zonnebril en een meedeinsende tandenstoker murmelde en gebaarde wat en een te karig geklede griet schreeuwde iets boven haar eigen speakers uit. Maar uiteindelijk, aan het begin van de Zuid-Willemsvaart, vond ik daar de voormalige kazerne voor de soldaten die vochten tegen de Protestanten. Nu het archief van Noord-Brabant.

Het Brabants Archief van binnen

Het Brabants Archief is een statig gebouw gelegen aan een sober plein. Binnen is het modern ingericht, de binnenplaats overdekt en voorzien van een lichthouten interieur. In totaal ben ik er denk ik 4 of 5 keer geweest, waarbij ik werd geholpen door medewerkers Mariët Bruggeman en vooral Annemarie van Geloven. Nadat ik hen had verteld dat ik op zoek was naar een oude huwelijksakte uit Riethoven werd ik naar een tafel begeleid waar via een beeldscherm microfiches gelezen konden worden.

Alleen al van het nietige Riethoven was er overweldigend veel materiaal. In knullig Latijn werd in enkele streken het hele leven van iemand opgetekend. Geboren: datum zus, gestorven: datum zo. Ik hield dit enkele middagen vol, maar toen de zoveelste doodgeboren zoon van de familie Theeuws langskwam en alweer die maandelijkse inventaristelling van gruiter Das, begon de saaiheid me te overmeesteren.

De Microfiches over Riethoven

Alleen al op basis van deze microfiches kan ik vanaf nu elke quiz over het verleden van Riethoven winnen. Ik weet alles. Of het nu gaat over de grote heidebrand van 1571 die 5 boerderijen in as legde of om de molenaarszoon Henricus Verhoeven van de Stevertse Baan die uit het niets burgemeester van Riethoven werd in 1833.  

Ik was natuurlijk niet de eerste die op een dood spoor belandde. Zaalmedewerkster Annemarie van Geloven begreep dat en beloofde me om me de volgende maal mee te nemen naar de kelders. Ze had het talent om op het juiste moment weer een beetje leven in me te blazen. Elke tegenslag werd met een fluweelzacht duwtje opzij geschoven. Soms leek het wel alsof jezelf ook als een document werd behandeld door de medewerkers van het Brabants Archief. Je werd voorzichtig, ietwat formeel benaderd. Om mijn grapjes werd beleefd meegelachen, maar nooit te omzichtig en altijd zacht van toon.

Het plafond in de catacomben

De kelders bleken catacomben te zijn die het fundament vormden van de voormalige kazerne. Er werd verbouwd want een verbeterde luchtverversing was noodzakelijk. Karton op de vloer en een open plafond. De gang bestond uit vele deuren en achter elke deur honderden lades met interessante spulletjes. Oooh, wat jeukte het om hier te mogen beginnen.

Het handschoentje van Michael Jackson

Het leukste waren misschien nog wel de wit stoffen handschoentjes. Deze waren verplicht om het papier niet te beschadigen. Mijn eerste gedachten gingen uit naar Michael Jackson toen ik ze aantrok. Moonwalk! Die opmerking en de bijbehorende bewegingen als eerbetoon werden diplomatiek genegeerd door Annemarie.

De deuren waren vele centimeters dicht. Het klimaat in de kamers werd zo op constante hoge luchtvochtigheid en 19 graden Celcius gehouden. En als je aan het begin van de kamer vergat de lichtschakelaar voldoende om te draaien, dan betekende dat dat je elke 5 minuten wat wild-spastische bewegingen moest maken om het licht weer aan te krijgen. Het was dan zaak om op zo'n moment geen kostbaar document in je handen te hebben. Tenminste, niet in het bijzijn van een begeleider.

Duizenden lades met geheimen

Dit was een wereld in zichzelf. Elke lade bevatte weer nieuwe geheimen. De een nog mooier en fonkelender dan de ander. Samen met Annemarie vond ik vele oude kaarten van Riethoven. Honderden. En vele malen ouder en gedetailleerder dan ik die van Sandra Hoeks had gekregen (zie "oude kaart van Riethoven"). Hoe kon ik daar ooit zo blij van zijn geworden? Er waren er zelfs van Broekhoven waarop elk individueel huis netjes stond uitgetekend.

Vele vele oude kaarten over Riethoven

Op de laatste dag had mijn begeleiding het wel gehad met mijn dwangmatige zoektocht naar de huwelijksakte. Ze lieten me in vertrouwen achter in de ladenbrei. Mijn handschoentjes scanden lade voor lade. Geoefend inmiddels. In het begin was het spannend, zo zonder begeleiding. Wat nu als ik eens een paar woorden zou toevoegen op een eeuwenoud document? Of een rood streepje zou zetten op een oude kaart?

Ik kon het niet laten een rood streepje op een kaart te zetten

Maar ook dat hield op. Na een paar uur begon ik op te geven, plichtmatig liep ik de lades af, la na la. Elke gemeente in Noord-Brabant passeerde, elk gehucht, elke 3 boerderijen met een eigen naam. Eindeloos. Ik begon zowaar een regelmaat te horen in het speciale geluid van de plastic seals waarmee de meeste perkamenten beschermd werden.

En toen kwam ergens aan het einde van die middag lade 14-11 aan de beurt. Het viel me al op dat de meeste documenten in deze la betrekking hadden op gebeurtenissen rond Bergeijk. Niets vermoedend lag daar een ontdekking te wachten. Eerst was het ongeloof toen ik het seal vastpakte, maar al snel las ik en las ik en las ik waarna ik in dolle manie "Annemarie! Annemarie!" schreeuwde. Ik rende door de gangen, gleed half uit over het karton op de vloer, greep daarbij een verdwaalde kabel en hielp daarmee een stukje van de verbouwing om zeep.

Voor Annemarie was dit een alledaags moment. Karel van Oostende vindt zijn overovergrootouders. Willemijn Delanoy snapt eindelijk dat ze oorspronkelijk uit Belgie komt. En nu constateert Harrie van de Biggelaar dat die saaie legende van Riethoven werkelijkheid was. Maar geheel in stijl liet Annemarie niets blijken. Ze kwam snel naar beneden om het document te inspecteren.

Annemarie van Geloven inspecteert de akte

Waarschijnlijk om me een nog beter gevoel mee te geven, zei ze dat dit een speciaal document leek te zijn. Ten eerste omdat het geschreven was op voor die tijd schaarse blauwe Chinese inkt. Maar ook door het feit dat het een losse huwelijksakte betrof, zeker in combinatie met het vrij abstracte zegel waarin een letter O en A waren verweven (daarover later meer).

Voorzichtig wordt het document bekeken

Voor deze ene keer haalde ze het document uit de folie zodat ik kon overschrijven wat er precies opstond. Het document was volgens haar in redelijk goede staat, behalve dan een scheur overdwars en wat ouderdomsvlekken aan de randen. De volledige tekst heb ik onderaan de blog toegevoegd.

De huwelijksakte bestaat!

Wat bleek er veel van de legende waar te zijn! Het huwelijk was inderdaad voltrokken tussen Johanis Antonis en Carolina van Grotel. De burgemeester heette iets anders (namelijk van Langendijk toe Vlashoeve) en het jaartal was ook iets later dan me ooit in het verhaal door oudtante Luus was verteld (namelijk 1784). Maar dat waren details, onvermijdelijke verschuivingen na vele overleveringen van ouder op kind.

Een closeup van de akte

Er was slechts één ding in deze triomftocht waarover ik twijfelde: het zilveren ei werd nergens genoemd. Was dat gedeelte van het verhaal dan toch maar een legende? Had ik te veel gefantaseerd? Gelukkig bracht Annemarie ook hier weer redding. Ze wees terloops naar het zegel. Wat bedoelde ze? AO? OA? Ooooooh Aaaaaah? Ovum Argentum!!?? Zou het dan toch?

Het Ovum Argentum zegel

Hierbij de volledige tekst:

Op heeden den twaalfden der maand juni zeventienhonderd vierentachtig, zijn voor ons, Burgermeester Fredericus Agnatius Benedictus Langendijk toe Vlashoeve en ambtenaar van den burgelijke stand, te gemeente Rijthoven, ter onzer gewone plaats in het huis der gemeente in het openbaar [onleesbaar]:

                      Johanis Krelis Bernardus Antonis

                      - zoon van Jannus Henericus Christiaanus Antonis -

                                          en de 

                      Carolina Maria van Grotel 

                      - dochter van Paulus Jacobus van Grotel - 

welke in teegenwoordigheid van Theodorus Matteus Theeuws en Petrus Gerardus Houbraken door hen als getuige hiertoe opzettelijk meegebragt ons verzochten tot voltrekking van het door hun voorgenomen huwelijk te willen overgaan, daartoe aan ons ter hand stellende al te bij de wet voor dit huwelijk gevorderde stukken zoals daar zijn: Dien ten gevolgen, daar ons geene wettige verhindering tegen deze echtverbintenis is voorgekomen, en nadat bruidegom en bruid elk afzonderlijk aan ons, in tegenwoordigheid van getuigen hadden verklaard dat zij elkander aannemen tot echtgenoten en dat zij getrouwelijk al de pligten zullen vervullen, welke door de wetten van den huwelijksche staat verbonden zijn. Wij hebben ambtenaar van den burgerlijke stand voornoemd, in naam der wet verklaard dat: Johannes Krelis Bernardus Antonis en Carolina Maria van Grotel door het huwelijk verenigt zijn. Van al het welk wij acte hebben opgemaakt, voor welke na duidelijke voorlezing [onleesbaar] ondertekend

[Handtekening]

Theodorus Mattheus Theeuws en Petrus Gerardus Houbraken hebben niet getekend, alzoo verklaard [tekst weggevallen]

Verhuizen

Deze keer geen foto's: mijn toestel is stuk

Het was een drukke dag geweest en de Hemelvaartsvakantie stond voor de deur. Dus ik had alle tijd om eens na te denken over het Zilveren Ei van Riethoven. Met een glas in mijn schoot, onderuit geschoven in een luie stoel, begon ik voorzichtig met redeneren.


Natuurlijk was dat ei al vele malen omgesmolten door een dubieuze ijzerhandelaar met een gezin van 12 kinderen of het was op een andere manier zo definitief kwijtgeraakt dat mijn zoektocht tevergeefs zou zijn. Maar stel je voor, stel je voor, het was toch van die verhuiskar afgevallen, ergens in een Broekhovense greppel gerold...


Zou ik de oude kaart van Riethoven nog eens raadplegen? Hij lag niet meer op mijn bureau. Wat? Waar was-ie? Niet op de grond, niet onder de stoel. Help! Die kaart moest nog terug naar die aardige familie Hoeks. Had ik hem dan in mijn onoplettendheid in een bureaula geschoven? 

De ene na de andere la ging open. Ik kwam van alles tegen:

- mijn verzameling gummetjes
- een foto van mezelf, 2 jaar oud, verkleed als pandabeer (carnaval)
- een stapel onverstuurde brieven aan mijn grote liefde Jip Driehans
- ongesorteerde oud Brabantse sigarenbandjes
- nog meer gummetjes (oooh, wat kan ik nog een hoop uitwissen)
- een aangevreten en inmiddels aangeklonterde zak boerderijdrop
- en nog veel meer van hetzelfde genre

Maar geen kaart! Wanhopig liep ik door mijn kleine huis. Daarbij stootte ik in het kamerdonker met mijn heup tegen de bak van de cavia's. Ik pakte instinctief de twee arme diertjes op en kuste ze verstrooid in hun nek. Maar zag ik het goed... daar... daar lag de schatkaart onder in de bak. Tussen de houtkrullen en onder de caviastront. Arggghh! Hoe kon dit?

Er was maar 1 overduidelijke schuldige hier en dat was zoals met zoveel rampen in mijn leven: mijn poetsvrouw. Het mens was ooit op aanraden van mijn moeder stilzwijgend "aangenomen", maar had haar reputatie nooit kunnen waarmaken. Het ergste tot nu toe was de sloop van mijn 355-delige bouwmodel van het marineschip USS Ulvert M. Moore (DE 442). Ik vond hem schoongemaakt, maar omgekeerd terug op mijn kast. Alle antennes en buitenboordapparatuur afgebroken.

Maar dit was ordegroottes erger. Hoe kon ik Sandra ooit weer onder ogen komen? De ellende trok naar mijn hoofd. Enigzins duizelig zakte ik terug in mijn luie stoel. Een onbekende hoeveelheid tijd later was ik weer bij kennis. Ik keek op en zag dat de kaart gewoon nog op mijn bureau lag! Aaah. De slaap, die vervloekte sluipmoordenaar, had me overvallen!

Ik deed een nieuwe poging. Riethoven in 1830. Aangenomen dat het Zilveren Ei ergens aan de kant van de weg zou liggen. Met een blikje Pepsi Max in de hand legde ik de oude kaart van Riethoven voorzichtig over de kaart van nu. Er waren eigenlijk maar 3 mogelijkheden, 3 mogelijke verhuisroutes. Een beetje afhankelijk van de exacte locatie waarnaar de rijke Antonis familie in Broekhoven verhuisd was:

Verhuisroutes door Riethoven

1. Heiereind - Eind - Molenstraat - <straat die nu niet meer bestaat> - Bosweg (rood)
2. Heiereind - Willibrordusstraat - Hennepstraat - Kapelstraat - Broekhovenseweg (geel)
3. Heiereind - Voorderstraat - Tonterstraat - Stevertsebaan - Broekhovenseweg (blauw)

Ja wat nu? Hoe zou ik op deze routes een Zilveren Ei gaan vinden op een manier die nog niemand had geprobeerd? Het duurde even, maar toen lachte het geluk me eindelijk een beetje toe. Waarom was ik daar niet eerder op gekomen? Mijn beste maatje van de lagere school was, in tegenstelling tot mijn eigen ingedommelde carriere, professor Metallurgie (mooi woord voor metaalkunde) aan de universiteit geworden. Die zou me zeker verder op weg kunnen helpen. Hahaha, we waren weer een stap dichterbij!

Maar eerst ga ik nog in de Brabantse archieven duiken. Je hoort snel weer van me. 

De Oude Kaart van Riethoven

Riethoven in 1866

Hoera! Ik heb een oude kaart van Riethoven weten te bemachtigen. Hij ligt hier voor me op mijn bureau. De stapels boeken en kranten vluchtig aan de kant geschoven. Alles wat ik koester lijkt niets meer te betekenen wanneer ik naar dit stukje oud papier kijk. Elke streep, elke kromming is een apart verhaal. In mijn volgende post meer over deze wonderbaarlijke landkaart, maar nu eerst het verhaal hoe ik eraan gekomen ben.

Vakantiefoto Sauerland

Vorige week verbleef ik met mijn moeder in Sauerland (Duitsland). We waren daar om haar te laten herstellen van haar lentegriepje. Kort voor ons vertrek reageerde een zekere Sandra Hoeks op mijn blog. Haar vader had een oude kaart van Riethoven die hij wel ter beschikking wilde stellen. Ze postte twee korte berichten. En daar bleef het bij. Mijn herhaalde en steeds wanhoperige vraag naar reacties van haar op de blog bleven onbeantwoord.

Naarmate de uren verstreken, vernauwden mijn gedachtengangen en bleef ik obsessief op de "refresh" button van mijn browser duwen om te kijken of ze al geantwoord had. Mijn eten brandde aan en toen de pizzalijn mijn alternatief had gebracht, schoof ik, kijkend naar het scherm een stuk karton in mijn mond. Pas nadat de gekauwde papieren pap in mijn keelgat was verdwenen, keerde ik geschrokken terug in de realiteit. 

Ze antwoordde niet meer. Ze antwoordde niet meer!

Sandra's antwoorden

Was het Internet uitgevallen in Riethoven? Wilde haar vader de kaart toch niet kwijt? Was Sandra Hoeks misschien een schuilnaam voor iemand anders? Was ze in werkelijkheid Jan van Henegouwen uit Rotterdam die er genoegen in schiep om elke welgemeende blog op het Internet op de hak te nemen?

Ik greep mijn mobiel en zocht met mijn duim zenuwachtig naar het telefoonnummer van oudtante Luus. O wonder, ze stond in mijn adressenlijst.

"Tante Luus, met Harrie", hakkelde ik toen ze opnam, "dit is een noodgeval". Het duurde even maar toen ze begreep dat ik het was antwoordde ze: "Wa leuk da de ge belt. Hoe waar ouwe vakantie in Saurlan met ons Mia?". Al jaren ging mijn moeder naar Sauerland en het viel me altijd op dat oudtante Luus het niet over Sauerland had maar over Saurlan, alsof het een mondaine Franse badplaats betrof.

Telefoon van oudtante Luus

Nadat ik haar kort had geinformeerd over het neerslachtige weer van de afgelopen week en de gesteldheid van mijn moeder, kon ik eindelijk vragen of ze Sandra Hoeks kende en waar ze in Riethoven woonde. Ja, ze kende Sandra Hoeks en haar familie. Uiteraard was er volgens haar weinig goeds aan hen te beleven. Ze waren zeer infrequente kerkgangers en bovendien was het "maar" import want ze woonden in het oorspronkelijke huis van ... (helaas naam vergeten).

Natuurlijk wilde ze weten waarom ik Sandra Hoeks zocht. Toen ik haar over mijn ambitieuze zoektocht naar het Zilveren Ei wilde vertellen, realiseerde ik me plots dat ze maar beter niets over mijn blog te weten zou mogen komen. Anders zou het nooit meer goed komen tussen ons. Ergens voelde ik dat ik haar nog vaker nodig zou hebben in de toekomst. Gelukkig redde ze me: "Hedde ge eindelijk een afsproakje? Ut wer us tijd da ge aan de vrouw komp. Hoe oud bende ge? 35 joar?". Ik sputterde als antwoord wat voor me uit, wat zij interpreteerde als een ja. Eindelijk gaf ze me het adres. Ik hing op zonder verdere woorden.

Normaliter heb ik een verlegen en gevoelige natuur. Zeker als het om vreemde mensen gaat. Bij elke vreemdeling heb ik het gevoel dat ze alleen al door naar me te kijken doorhebben welk nietig persoon ik ben. Maar toen ik Sandra's adres kreeg, was er geen weg terug. Ik zat in mijn roestige barrel naar Riethoven voordat ik er erg in had.

Het was een huis aan het eind van de straat aan de rand van het dorp. Nadat ik had aangebeld realiseerde ik me pas dat ik hier geheel onaangekondigd stond. Ik kon nog weglopen. Het voordeurslot maakte een klikkend geluid. Omdraaien? Te laat, de deur ging al open. Sandra zelf (zoals later zou blijken) deed open. Ik weet niet meer wat ik zei, maar ze glimlachte en zei dat ik binnen moest komen.

We liepen schuin naar het achterste deel van het huis waar op de donkerhouten keukentafel de laatste resten van het avondeten stonden. "Oh, sorry ik kom ongelegen zie ik", sprak ik. "Nee hoor, we waren nog wat aan het natafelen" was het antwoord. "Wat mag het zijn?", stelde de vader voor in zijn beste Nederlands, "Een koffie? Een bier? Wat anders?".

Broekhoven op de kaart

En zo zat ik met een goed glas droge witte wijn in een vreemd huis bij een hartverwarmende familie. Aan het hoofd van de tafel Sandra: een vrouw van 24 jaar ("over 2 maanden 25 jaar", verbeterde ze zichzelf). Haar ogen combineerde kinderlijke verbazing met een aanstekelijke nieuwsgierigheid.

Tegenover me zat haar moeder die nadat ik mijn verhaal had gedaan vroeg hoe ik op het idee was gekomen om deze zoektocht te beginnen. Ieder ander zou dit gevraagd hebben met een latent gevoel van medelijden, maar bij haar voelde het oprecht.

Sandra's vader liep af en aan om onduidelijke reden. Halverwege het gesprek pakte hij een brief erbij die hij aan het schrijven was. Zijn inktpen krulde mooie letters op het papier. Toen stond hij weer op en kwam terug met de kaart in een goedkope lijst met een wat vale glasplaat.

Ik weet niet hoe lang ik er ben geweest. Het was een tijdsvacuum. Het leek een filmopname van een gezin in Riethoven. Alsof ik er zelf niet aan had deelgenomen. Alleen maar mocht observeren. Maar de kaart mocht mee en dat was het belangrijkste!

De Boodschappenlijst

Wandelen in de regen in Riethoven

Het was de afgelopen dagen regenachtig weer met pasen. Dat was natuurlijk de ideale tijd om mijn verzameling Brabantse sigarenbandjes uit te sorteren of om eindelijk eens die bak van de cavia's te schilderen, maar ik besloot mijn laarzen aan te trekken en eens door Riethoven te wandelen. Misschien dat ik wat aanwijzingen voor het "Zilveren Ei" (zie vorige post) zou vinden.

 

Mijn roestige barrel bij de kerk

Nadat ik mijn roestige barrel bij de kerk had geparkeerd, begon ik mijn wandeling in de Schoolstraat. Langs de rustieke basisschool met haar historische uitstraling, voorbij de centraal gelegen dorpssuper met haar joviale uitbater. Langzaam ging ik op in dit dorp met haar charmes en legendes.

 

De Mariakapel in de Schoolstraat

Toen ik het mariabeeldje gepasseerd was, stond ik plotseling voor Hoeve Broekhoven. Oog in oog met deze realiteit begon ik me af te vragen wat er nu allemaal waar zou kunnen zijn van de legende van het "Zilveren Ei". Was ik niet te enthousiast geweest? Bestond dat ei eigenlijk wel? En zo ja, waarom zou het nog ergens in Riethoven zijn?

De Stevertse Baan

Peinzend liep ik richting Stevertse Baan. De enige manier om erachter te komen wat er allemaal waar was, was om onderzoek uit te voeren. En zoals ik dat altijd doe wanneer ik het niet meer weet, maakte ik een checklijst.

Het verregende briefje

Dit was wat er op mijn verregende briefje stond:

• Check Heemkunde vereniging in Jacobushoeve in Vessem
• Nodig: een oude kaart van Riethoven van rond 1840
• [Met tegenzin] Bezoek mijn oudtante Luus
• Praat met bejaarden van Riethoven om meer te weten te komen
• Duik het Brabants archief in om de huwelijksakte te vinden
• Check mogelijke verhuisroutes Antonis met Google Maps van Riethoven
• Plaats een bericht in het Riethovense huis-aan-huis blad
• Vergeet de planten in de badkamer niet water te geven

Dat laatste deed niet ter zake, maar schoot me ook te binnen tijdens het wandelen. Ik nam me voor om de komende dagen/weken deze punten af te lopen om te kunnen besluiten of de legende waar zou kunnen zijn of dat ik er gewoon mee moet stoppen. Ondertussen liep ik langzaam weer richting kerk door de Gildestraat. Een vrolijk meid die reclamefolders op een fiets rondbracht zwaaide nog even. Ja, dit dorp ademt. 
   

Hoe het allemaal begon...

Het feest was in Riethoven

Gisteren hadden we een familiefeest in Riethoven. Toevallig sprak ik daar mijn oudtante Luus. Normaalgesproken kan ik dat mens niet uitstaan, met haar te opzichtig groene ogenschaduw en haar zurige adem van te veel sigaretten per dag. En dan heb ik het nog niet eens over haar onophoudelijke gebazel over haar buren die hun tuin te veel zouden verwaarlozen. Natuurlijk had ik alleen oog voor de etenswaren achter haar en zo belandde ik niets vermoedend en ongewild op een plek naast mijn oudtante.

"Och Harrie jong", begon ze op haar gebruikelijke zeurderige toon, "widde ge dat me buren weer unne bruine conifeer hebbe?". Het leek allemaal als vanouds. Na de conifeer kwamen de verwelkte tulpen, hun rolluiken die al een week niet meer gewassen waren en natuurlijk de "popherrie" (muziek) van hun doorgeschoten zoon. Mijn lievelingsnichtje lachte naar me, waarschijnlijk uit medelijden. Ik maakte wat hulpeloze luchtgebaren terug. Plotseling keerde mijn aandacht zich weer naar het gesprek omdat ze een merkwaardig verhaal begon te vertellen over het verleden van Riethoven.

De kerk van oudtante Luus

Toen ik vannacht thuiskwam heb ik geprobeerd haar verhaal op te schrijven, natuurlijk ontdaan van haar Brabantse tongval en haar onnodige moralistische katholieke commentaar. Het viel niet mee want het bier moet altijd op tijdens onze familiefeesten. Haar relaas ging als volgt.

Ergens aan het einde van de zestiende eeuw trouwde de "Rythovesche Heyboer" Antonis met Caroline van Grotel. Het was een groots feest want beide families waren rijk en de oogst was dat jaar buitengewoon goed geslaagd. Drank en eten was er in overvloed. Het hele dorp was uitgestroomd voor deze bijzondere gelegenheid. De gilde liet haar vlaggen zwaaien en het bruidspaar nam het defile van de schutterij af.

Natuurlijk was ook de burgemeester van Riethoven van de partij. Deze man was een nazaat uit de familie Vlas toe Kornkoeve, een familienaam die niet meer in Riethoven voorkomt. Vlas toe Kornkoeve was een rechtvaardige burgervader en voor dit huwelijk had hij een bijzonder kado laten maken: een zilveren ei. 

Volgens burgemeester Vlas toe Kornkoeve was het ei een brenger van "voorspoede ende geluck". In zijn toespraak benadrukte hij dat dit "Ovum Argentum" (Latijn voor zilveren ei) de nieuwe familie nog veel voordeel zou bezorgen. En dat leek ook allemaal uit te komen. Caroline van Grotel bracht 3 gezonde zonen ter wereld: Jan, Joris en Jeroen. Het boerenbedrijf Antonis bloeide als nooit te voren en Riethoven werd een begrip in de Kempen. Vele vele jaren lang bleef alles voor de wind gaan. En al die tijd stond het zilveren ei in een glazen kast en werd het door iedereen met respect aanschouwd.

Het Heiereind anno 2012

Het moet ergens rond 1830 zijn geweest dat de toenmalige familie Pieter Antonis verhuisde van het huidige Heiereind naar een grote boerderij in Broekhoven. De oude kast met het zilveren ei verhuisde mee. Op de plaats van de bestemming bleek het ei verdwenen. Een grote paniek maakte zich meester van de familie. De verhuizing had plaatsgevonden in besloten familiekring dus de verdwijning had nooit het werk kunnen zijn van een gauwdief of een dagloner die een loopje met de wet nam. Er werd nog lang naar het ei gezocht die dagen. Tevergeefs.

De familie Antonis verhuisde naar Broekhoven

De onvermijdelijke rampspoed bood zich al snel aan. De oogst mislukte 6 jaar op rij en de familie Antonis werd ver teruggeworpen. Haar overvloedige rijkdom maakte plaats voor een bestaan met twijfelachtige status. Ook Riethoven zelf werd meegezogen in deze neerwaartse spiraal. Bergeijk en Eersel groeide als nooit tevoren en de voormalige "Paerel van den Kempen" Riethoven verwerd tot een kleinnood in de Brabantse natuur.

Ligt het "Zilveren Ei" hier ergens?

Er zijn nog veel generaties Riethovenaren die gezocht hebben naar het zilveren ei. In de wetenschap dat zilver niet kan vergaan, is de hoop nooit echt opgegeven. De oudere mensen uit Riethoven weten waar het over gaat. Ergens tussen het Heiereind en Broekhoven ligt het ei. En als het ooit weer gevonden zal worden, zal Riethoven herrijzen uit haar winterslaap. En de vinder van het zilveren ei zal het geluk aan zijn/haar zijde hebben.

Of misschien wel hier?

En opeens wist ik het vanmorgen toen ik wakker werd. De afgelopen jaren begon ik me steeds doellozer door het leven te worstelen, het ongeluk met me meedragend. Maar het zilveren ei geeft weer hoop. Dus vanaf vandaag ga ik de draad van het dorp weer oppakken en het zilveren ei zoeken. Ditmaal gaat het lukken. Zowaar ik Harrie van de Biggelaar heet.

In deze blog zal ik verslag doen van mijn vorderingen. Iedereen die aanwijzingen heeft over het ei, al is het een vaag vermoeden, wordt verzocht zich bij me te melden. Samen komen we misschien verder!